Helicobacter pylori ve Beslenme

H. pylori nedir?

Helicobacter pylori, mide mukozasına yerleşebilen ve orada yıllarca sessizce yaşayabilen bir bakteridir. Dünya nüfusunun yarıya yakınında bulunur; çoğu kişide belirti vermez. Ancak bazı kişilerde gastrit, ülser ve uzun vadede intestinal metaplaziye zemin hazırlar. Hazımsızlık, mide ağrısı, şişkinlik, geğirme ve iştahsızlık en sık belirtilerdir.

Tanı nefes testi, dışkı testi veya endoskopik biyopsiyle konur; tedavi hekimin düzenlediği antibiyotik ve asit baskılayıcı protokolüdür. Beslenme bu tedaviyi iki yerde destekler: tedavi sırasında toleransı artırarak, tedaviden sonra tekrarı önleyerek.

Tedavi sırasında beslenme

Antibiyotik protokolü mide bulantısı, ağızda metalik tat, ishal ve iştahsızlık yapabilir. Tedaviyi yarım bırakmak en büyük risktir; bu yüzden hedef, tedaviyi tamamlanabilir kılmaktır:

• Küçük, sık ve sade öğünler. Yulaf, pirinç, patates, haşlanmış sebze, yoğurt ve yumurta gibi kolay sindirilen seçimler.
• İlaçları tok karnına almak (hekimin aksini söylemediği durumlarda).
• Probiyotik içeren gıdalar. Yoğurt ve kefir, antibiyotiğe bağlı ishali hafifletebilir. Takviye kararı hekim ve diyetisyenle verilir.
• Kahve, alkol ve sigaradan uzak durmak. Mukoza zaten hassas; tahrişi artırmayın.
• Yeterli sıvı. Özellikle ishal varsa.

Tedaviden sonra neden tekrarlar?

"H. pylori yine mi tekrarladı?" sorusunun cevabı çoğu zaman tedavinin değil, tedavi sonrasının yönetiminde gizlidir:

1. Kontrol testi yapılmamıştır. Tedavi bittikten en az 4 hafta sonra (asit baskılayıcı kesildikten en az 2 hafta sonra) kontrol testi şarttır; bakteri temizlenmeden "iyileştim" sanmak en sık hata.
2. Mukoza onarımı için zaman tanınmamıştır. Bakteri gitse de hasar görmüş mukoza hemen iyileşmez. Tedavi sonrasındaki haftalar mideyi yormayan bir ritme ayrılmalıdır.
3. Eski alışkanlıklara dönülmüştür. Uzun açlıklar, hızlı yemek, aşırı kahve ve sigara mukozayı yeniden savunmasız bırakır.
4. Aile içi bulaş. Aynı evde yaşayanlarda tedavi edilmemiş enfeksiyon yeniden bulaşa yol açabilir; hekiminizle aile taramasını konuşun.

Tedavi sonrası beslenme

• Düzenli öğünler; midenin uzun süre boş kalmaması
• Yavaş yemek, iyi çiğnemek
• Taze sebze ve meyve ağırlıklı, işlenmiş ve aşırı tuzlu gıdalardan uzak bir düzen
• Kızartma yerine haşlama, buharda pişirme, fırın
• Kahve ve çayı ölçülü ve tok karnına
• Sigara ve alkolü bırakmak

Sık yapılan hatalar

Tedaviyi "midem rahatladı" diyerek erken bırakmak. Belirtilerin azalması bakterinin gittiği anlamına gelmez; direnç gelişir.

Tedavi sırasında aç kalmak. Bulantı yüzünden yemeyi azaltmak ilaç yan etkilerini daha çok hissettirir.

Kontrol testini atlamak. Tedavinin başarılı olup olmadığını yalnızca test gösterir.

Ne zaman doktora?

Tedaviye rağmen süren ağrı, kilo kaybı, kanlı ya da siyah dışkı, kusma ve yutma güçlüğü kontrol tarihini beklemeden hekime başvurmayı gerektirir.