Mide Ülseri ve Beslenme

Mide ülseri nedir?

Ülser, mide ya da onikiparmak bağırsağının iç yüzeyinde oluşan, mukozayı geçen bir yaradır. İki ana nedeni vardır: Helicobacter pylori enfeksiyonu ve uzun süreli ağrı kesici (NSAİİ) kullanımı. Stres ve baharatlı yemekler ülsere tek başına neden olmaz; ama var olan ülserin ağrısını artırır ve iyileşmeyi yavaşlatır.

Tipik belirti, yemeklerle ilişkili mide ağrısıdır: mide ülserinde yemekten sonra artan, onikiparmak ülserinde ise açken ve gece ortaya çıkıp yemekle hafifleyen ağrı. Bulantı, iştahsızlık, şişkinlik ve kilo kaybı eşlik edebilir.

Beslenmede neye dikkat edilir?

Ülserde beslenme planının üç hedefi vardır: ağrıyı tetikleyen alışkanlıkları kaldırmak, tedaviye uyumu kolaylaştırmak ve doku onarımını desteklemek.

Ağrıyı azaltan düzen

• Küçük ve sık öğünler. Midenin uzun süre boş kalması asidin doğrudan yaraya temas etmesi demektir; büyük porsiyon ise gerilme ve ağrı. Günde 5–6 küçük öğün çoğu kişide ağrıyı belirgin azaltır.
• Yavaş yemek. İyi çiğnenen lokma mideyi daha az çalıştırır.
• Geceye büyük öğün bırakmamak. Yatmadan 2–3 saat önce son öğün.
• Sıcaklık. Çok sıcak çorba ve çay mukozayı tahriş eder; ılık tüketin.

Doku onarımını destekleyen seçimler

• Yeterli protein: yumurta, yoğurt, tavuk, balık, baklagil (toleransa göre)
• Haşlanmış ve buharda pişmiş sebzeler, muz, elma püresi gibi yumuşak meyveler
• Yulaf, pirinç, patates gibi kolay sindirilen karbonhidratlar
• Yeterli sıvı; ama yemek sırasında çok fazla değil

Uzak durulması gerekenler

• Alkol ve sigara (iyileşmeyi doğrudan geciktirir)
• Kahve ve kafeinli içecekler (asit salgısını artırır)
• Çok baharatlı, kızartılmış ve çok yağlı yiyecekler
• Ağrı kesiciler — hekim onayı olmadan asla; gerekiyorsa tok karnına

Sık yapılan hatalar

Sütle ağrıyı bastırmak. Süt kısa süreli rahatlama verir ama ardından asit salgısını artırabilir. Tek başına çözüm değildir.

Tedavi biter bitmez eski düzene dönmek. Yara kapandıktan sonra da mukozanın tam iyileşmesi haftalar alır. Bu dönemde mideyi yormayan ritmi sürdürmek tekrarı önler.

Çok kısıtlı beslenmek. Korkudan yemeyi azaltmak yorgunluğa, saç dökülmesine ve iyileşmeyi geciktiren protein eksikliğine yol açar.

H. pylori testini yaptırmamak. Ülserin nedeni tedavi edilmezse yara tekrar açılır.

Ne zaman doktora?

Siyah ya da kanlı dışkı, kahve telvesi görünümünde kusma, ani ve şiddetli karın ağrısı acil servise gitmeyi gerektirir. Tedaviye rağmen geçmeyen ağrı, kilo kaybı ve yutma güçlüğünde kontrol tarihini beklemeyin.